Teksas’tan Kharkiv’e-Ukrayna’daki Bir Amerikalının Görüşleri

Nile Miller Austin, Teksas’tan Doğu Ukrayna şehri Kharkiv’e değişim öğrencisi olarak geldi. Ülkeye geldiğinde, bir değişimin tanığı olacağından biraz haberi vardı. MH ile, eve döndüğünde insanların kavramakta güçlük çekeceği görüşlerini paylaşıyor.

Rus dilinde, tüm dünyevi olaylara ışık tutacak, hem büyük hem küçük bir atasözü vardır. Bir atasözü der ki, “Dilin seni Kiev’e kadar getirecek.” ve bu kesinlike yeterli, bir kaç ay önce, kendimi Kiev’in Maidan Nezalezhnosti’nde bir kavganın içinde buldum. Bu olay Başbakan Yanukovich’in kaçınılmaz kararı olan, uzun sürecek ama iyi kazanımı olan Avrupa Birliği’ne üyelik süreci için anlaşmasına geri dönmesinden bir gün sonraydı ve ben o sırada başkentteydim. Meydanda durdum ve düzinelerce hayal kırıklığına uğramış ama hala iyimser protestocunun dans edip şarkı söylemelerini izledim. AB tentesi ve mavi-sarı Ukrayna bayrağı Kasım’ın sonlarında rüzgar ve yağmurla birlikte üstlerinde dalganıyordu. Bir değişimin tanığı olacağıma hiç ihtimal vermemiştim. Gerçeği söylemek gerekirse, ilk başta beni, Teksaslı bir üniversite öğrencisini, buraya getiren belirsiz seyahat tutkum ve Rus diline olan ilgimdi. Ukrayna’da bir yıl okuma fikri eğlenceliydi, ama yarım yıl geçtikten sonra, bu ülkenin Rus geçmiş ve Avrupalı gelecek arasında nasıl sıkışıp kaldığını farkettim.

       Günümüz Ukraynası temel olarak iki tarihsel, coğrafik ve dilsel bölgenin birleşimi: Ukraynaca konuşmak, Avrupalı batı, onun arnavut kaldırımlı sokakları ve Katolik kiliseleri, bir de Rusya tarafı, ağır endüstrili doğu. Ben Kharkiv’de, Ukrayna’nın Rus şehri Belgorod’a kısa bir tren yolculuğu mesafesi uzaklıktaki en büyük ikinci şehrinde, okuyorum. Burası 1934’e kadar Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin başkentiydi. Bugün bile şehir Ukrayna’nın ilk başkenti olmanın gururunu taşır. Sovyetler zamanında önemli bir eğitim, kültür ve bilim merkeziydi. Eğer Ukrayna’nın doğu tarafının bir başkenti varsa bu isim kesinlikle Kharkiv’e aittir. Burada günlük hayatta Ukraynaca yok. Parktaki banklarda birbirleriyle her alanda dedikodu yapan taş yüzlü babuşkalar Rusça konuşuyorlar. Karanlık, kalabalık koridorlarda eğlenen üniversite öğrencileri ruşça konuşuyorlar. Ukraynanın bu bölümündeki insanlar arkaşlarıyla, aileleriyle ve işte Ruşça anlaşıyorlar ve bir çoğu düzenli olarak sınırı geçiyor.

Aslında, bir zayıflık anında, arkadaşlarıma ve aileme yaşadığım yerin “temel olarak Rusya” olduğunu söyledim çünkü onlara Ukrayna’daki, açıkçası bir çok Amerikalının haritada bulamayacağı bir ülkedeki,  hayatı resmetmem çok zor. İlk olarak, Ukrayna Avrupa’nın en fakir ülkesi. Gerçi ülkenin bugünkü ekonomisi hakkında her gün karşılaştıklarım, Sovyetlerin dağılamasını izleyen döneme göre, çukurlarla dolu yollar, cepheleri ufalanan apartmanlar ve sağı solu belli olmayan asansörler,  günümüz Ukraynasının iyi durumda olduğunu söylüyor. Ama bir Ukraynalı evine yapılan ziyaret buranın elindekilerin kıymetinin bilen insanların ülkesi olduğunu anlamanı sağlıyor.  Şıklık Ukraynanın ulusal bir özelliği gibi görünüyor. Oysa Amerikan gençleri şehrin içinde basketbol şortları, tişörtleri ve sneakerları giymekten çekinmiyorlar. Ukraynalılar halk içine girdiklerinde şık olmaya çalışıyorlar, kadınlar elbise ve topuklu ayakkabı, erkekler ise modaya uygun pantolonlar ve cilalı, sivri burunlu siyah ayakkabılar giyiyorlar. Manavda, metroda ya da sadece parkta yürürken bile Ukraynalılar her zaman podyum yürüyüşüne hazır gibiler. Ukraynalılar arkadaşları için de modada olduğu gibi seçiciler. Ukraynalıların içine girmek zor olabiliyor ama bir kere girdiğinizde, orada kalabilirsiniz. Amerikalıların soğuklukla karıştırabilecekleri bir tevazulukları var. Gülümsemeler ve kahkahalar sadece belli durumlar için mevcut. Ortodoks kilisesi toplumun en önemli güçlerinden- neredeyse tüm Ukraynalı erkekler tişörtlerinin altına üş kirişli haç takıyorlar; her yaştan kadın ve erkek  işe ve okula giderken soğan kubbeli katedrallerin önünden geçerken haç çıkarıyorlar.

Belki de Amerikan ve Ukrayna kültürleri arasındaki en büyük fark Ukraynanın ortaklaşacı zihniyetidir, yüzyıllar boyunca işlenen kölelik ve Sovyet rejiminin birlikte yaşama zorlaması. Bu zihniyet “ben” yerine  “biz”e önem veriyor. Ukraynanın Sovyet zamanındaki büyük yoksulluklara katlanmasıyla (“Sovyetler Birliği’nin ekmek sepeti” olarak biliyordu; 1930larda Holodomor olarak bilinen kıtlık sonunda milyonlar ölmüştü.) birçok Ukraynalı anti-Sovyet ve anti-Rusya tavrı takındı.   2. Dünya Savaşını izleyen dönemdeki, doğu ve güney Ukraynadaki hızlandırılmış Ruslaştırma bugünkü Ukrayna toplumunda gördüğümüz bölünmenin temelleriydi.

Bu nedenle birçok insan dikkatli, olmamaları tamamen kötü, savaşa karşı tavırları Kiev sokaklarında açıkça belli. Batılı hemşehrilerine, Ukraynalılar ve Ruslar arasındaki kültürel uçurumu görenlere , ülkeye ve diline karşı düşmanlık besleyenlere karşı sempatileri yok. Geçen bir kaç haftadaki politik hengame sırasında Kharkiv özellikle sakindi, şehir meydanı ( Ukraynanın en büyüğü ve Avrupanın en büyüklerinden biri) Noel ağaçları yükselirken çoğu gün boştu ve tatil köyü kulübeler, devasa kardan adamlar ve gerçek boyuttaki matruşkalarla doluydu. Ve hatta bu katliam Meydan protestucalarının haklarını sınırlandıran tartışmalı paket yasaların onaylanmasından sonra sonuçlanmasına rağmen, Kharkiv’deki gösteri sadece Yanukovich rejimini destekleyen büyükçe bir gösteri oldu. Yine de Ukraynanın doğusundakilerin Dnieper Nehrinin diğer tarafındaki kardeşlerinden daha az Ukraynalı oldukları gibi bir yanılgıya düşmemek gerek. Yabancı biri olarak, Ukraynanın doğusu ve batısındaki saçma çatışmaları anlamak çok zor ama ben olayı şöyle yorumluyorum: Batıdakiler geçmişin izlerini temizlemek, Büyük Abi Rusya’yı terk etmeyi ve belirgin bir Ukraynalı yolu oluşturmayı içeren bir yol, isterlerken Doğudakiler Rus dili ve Rus kültürünü Ukraynanın devlet ve kültürünü etkileyen şeyler olarak görmüyorlar.

Bu bana biraz eski zamanlardaki Birleşik Devletler’de olan kuzey-güney bölümesini hatırlatıyor. Ayrılmanın sesleri, meşguliyetten şekerli çay yudumlar gibi konuşan güneyliler, ilerici, hızlı konuşan Yankee kuzeyliler- dün, bugün ve gelecekte bir bayrak altında birleşik ( o zamanlar gönülsüzce) tamamen farklı konseplerle etkileyici iki ulus. Avrupa sınırındaki bu ülkenin kalbimde özel bir yeri var ve umarım halk ve hükümet bu zor zamanları aşacak, Avrupalı veya Rus oldukları için değil, Ukraynalı oldukları için gurur duyacakları bir yol bulacaklar.

Yazar

Nile Miller

Yaşadığı yer: Kharkiv, Ukrayna

Memleketi: Austin, Teksas

Çeviri

Nurdan Düzgün (Türkiye)

Okul: İstatistik

İş: Tropics Magazine’de serbest gazeteci

Yabancı Dil: Türkçe, İngilizce, Rusça, (biraz) İspanyolca

Avrupa… güzel dostluklar, iyi müzik, aşk, tutku ve tabi ki El Clasico

Linkedin: tr.linkedin.com/pub/nurdan-duzgun/30/b53/751/

Çeviri

Anonim (Türkiye)

 

This post is also available in Bosanski - Hrvatski - Srpski, Català, Deutsch, English, Français, Italiano, Magyar, Malti, Nederlands, Português, Română, Slovenčina and [Main Site].

Author: Anja

Share This Post On

Submit a Comment

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

css.php