Benim Dilim, Benim Yuvam: Almanca

Son yıllarda Avrupa ve dünya çapında Almancanın yabancı dil olarak popülarite kazanması ile birlikte birçok insan Almanca öğrenmeye talep göstermeye başladı. Almanca şimdi çok moda, ancak hiç kimse ana dili Almanca olanlar kadar şaşkın değil.

Anja Meunier tarafından / 26.3.2017

Bölüm I: Benim Dilim, Benim Evim, Katalanca

Bize her zaman “Almanca çok zor.”, “Kulağa hep tartışıyormuşsunuz gibi geliyor.” denmemiş miydi? Açıkçası, evet. Üstelik belki bu konuda hala çok az şey değişti. Ancak artık Almanya’nın Avrupa ekonomisindeki mühim konumunun etkisiyle de, ana dilim yepyeni bir anlam kazanıyor ve gitgide daha fazla insan bu dilin ilgi çekici, güzel ve kavramsal yanlarını keşfediyor. Ben de bugün size bu konudan bahsetmek istiyorum.

Öncelikle; Almanca da kulağa güzel ve tınısal gelebilir! 19’uncu yüzyıl Almanya’sının şairler ve düşünürler yurdu olarak adlandırılması sebepsiz değildi. Goethe, Schiller, Rike… her biri hala dünya çapında itibar gören kimseler. Sadece şu şiiri dinleyin.

Der Panther, Rainer Maria Rilke

Alman dilinin özellikle ilginç olan noktalardan biri birleşik isimlerdir. En fazla bilinen örneklerden biri de şudur:
Donaudampfschifffahrtsgesellschaftskapitänsmützenbommel (Danube vapurculuk şirketinin kaptanının kepinin üzerindeki baloncuk). Bu tür yılansı, upuzun birleşik kelimelerin kurulumu Almancada mümkündür, çünkü birçok dilin aksine betimleyici bir isim betimlenen isme herhangi bir boşluk olmaksızın ön ek olarak gelebilir. Bu spesifik betimlemeler uzun bileşik kelime yapımına imkan sağlar.

İlüstrasyon: Luzie Gerb

Günlük hayatta ise bu devasa kelimeler neredeyse hiç kullanılmıyor, iki veya üç birleşim yeterli geliyor. Lakin daha kısa formdaki birleşik kelimeler ise sık sık kullanımda. Birçok hayvan ismi, nesne ve isim bu yapı ile kuruluyor. Bu kelimeler benim de çok hoşuma gidiyor, oldukça basit ve çocuksu mantıkları var. Ellerini yıkayan bir ayı mı? Bir ‘yıkanan-ayı’ (Wachbär; rakun)! Dikenleri olan bir domuz mu? Bir ‘dikenli-domuz’ (Stachelschwein; kirpi)! Baharda mutlu musun? ‘bahar hisleri’ (Frühlingsgefühle)! Bir şarkı kurtçuk gibi kulağına mı takıldı? O zaman bir ‘kulak-kurtçuğu’na sahipsin (Ohrwurm)!

Spesifik durumları anlatan ve yerine cuk diye oturan bu kelimelerden bazıları başka diller tarafından da benimsenmiş, örneğin ‘Schadenfreude’ (bir başkasının acısından zevk alma), ‘Wanderlust’ (tırmanma veya gezmeden alınan keyif), ‘Wunderkind’ (yetenekli mucize çocuk) ya da ‘Kindergarten’ (anaokulu – çocuklar için ‘bahçe’).

İlüstrasyon: Luzie Gerb

Yakın zamanda İspanyol arkadaşlarımdan biri, ki kendisi harika Almanca konuşur, Almancada asla anlayamayacağı şeylerden birinin ünlem kullanımı olduğunu söyledi. Sahiden onlardan oldukça fazla var: eben, halt, doch, eigentlich, mal, echt, ja, nur… sadece birkaçı. Bağlamına göre her birinin farklı anlamları var, ve arka arkaya kullanıldıklarında ise tamamen başka anlamları. Örneğin ‘doch’, “Bring doch deine Freundin mit!“ (İstersen kız arkadaşını da yanında getir!) cümlesinde bir öneri, “Du bist ja doch gekommen!” (Sonunda geldin!) cümlesinde ise şaşkınlık belirtir.

Alman dilinin garipliklerinden bir başkası da kelime sıralamasıdır, en önemli kelime cümle sonundadır. Durumdan rahatsız birçok öğrencinin de alıntıladığı Mark Twain’in ‘Korkunç Almanca’ eserinde de kendisi gerçekten ne olduğunu anlamak için cümlenin en sonuna kadar beklemek zorunda olmaktan dert yanar. „Heute Abend bringe ich dich…“ Um? Zum Flughafen? (‘Bu gece seni…’ Öldüreceğim? Havalimanına götüreceğim?) En ünlü yarım kalmış cümlelerden biri de zamanının dışişleri bakanı Hans-Dietrich Genscher’in 1989’da Prag’daki Almanya Başkonsolosluğundan kaçak GDR vatandaşlarına hitap ettiği konuşmaya aittir: „Wir sind zu Ihnen gekommen, Ihnen mitzuteilen, dass heute Ihre Ausreise…” (‘Buraya geldik çünkü sizinle paylaşmak isteriz ki bugün buradan ayrılışınız…’) Cümlenin gerisi alkışlar ve tezahüratlar sebebiyle duyulamaz, ancak pekala gramer açısından “…nicht möglich ist” (“…mümkün değildir.”) ile de bitmesi mümkündür.

Almancada yabancı kelimelerin kullanım şeklini de oldukça ilginç buluyorum – hepsinden önce İngilizce kelimelerin… Sık sık onları bazı şeyleri diğerlerinden daha net ayırt etmek için kullanıyoruz. Örneğin ‘Swimmingpool’ sözcüğünü özel yüzme havuzlarını tanımlamak için kullanırken, halka açık havuzları ‘Schwimmbad’ olarak belirtiyoruz. Birisi eğer ‘shoppen’ yapıyorsa kıyafet alışverişi yapıyordur, ‘einkaufen’ ise market alışverişi. Ana dili İngilizce olan birisine oldukça garip gelecek başka Anglisizmler (İngilizce kelimelerin diğer dillerde kullanımı) de mevcut. Cep telefonuna ‘Handy’ diyoruz, halka açık futbol maçı gösterimlerine ise ‘Public Viewing’, ki bu ikinci kelimenin doğru olarak çevirisi İngilizcede halka açık ölü gösterimleridir.

© A. Meunier

100 milyondan fazla insan ana dilleri olarak Almanca konuşuyor. Avrupa’da ise tüm Almanya, Avusturya ve Lihtenştayn’da. Buna ek olarak Güney Tyrol, İtalya’nın kuzey bölgesi, İsviçre’nin Almanca konuşan bölgesi, Lüksemburg, Belçika’nın Alman beldeleri, Fransa’nın Alsace ve Lorraine sınır bölgeleri, Danimarka’daki North Schleswig’de ve Polonya’daki Opole ve Romanya’daki Transylvania gibi Doğu Avrupa bölgelerinin bazı nüfusu tarafından da Almanca konuşuluyor.

Ana dilimin aniden kazandığı bu popülerliği muhteşem buluyorum. Almancayı yabancı dil olarak öğrenmiş kişilerle olan söyleşilerim de bana yepyeni bir perspektif kazandığı gibi tamamen farklı bir tarzda düşünmemi ve sorgulamamı sağlıyor.

Yazar

Anja Meunier (Almanya)

Bölüm: Matematik ve Ekonomi

Diller: Almanca, İngilizce, İspanyolca

Avrupa… güzel ülkelere, ilgi çekici insanlara ve muhteşem bir hayat tarzına sahip. Ve de bir arada kalmalı.

500px: Anja Meunier

İlüstrasyonlar

Luzie Gerb (Almanya)

Bölüm: Sanat tarihi, sanat eğitimi ve karşılaştırmalı kültürel çalışmalar

Diller: Almanca, İngilizce, İsveççe, Fransızca

Portfolyo: www.luzie-gerb.de

Çeviri

Begüm Saral (Türkiye)

Bölüm: Mimarlık

Diller: Türkçe, İngilizce, Almanca

IG: begum_saral

Avrupa… koca bir manzara.

This post is also available in Bosanski - Hrvatski - Srpski, Català, Deutsch, English, Español, Français, Italiano, Malti, Română, [Main Site], Ελληνικά and Русский.

Author: Anja

Share This Post On

Submit a Comment

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

css.php

Bu siteye devam ederek, çerez kullanımını onaylıyorsunuz. Daha fazla bilgi

Bu sitedeki ayarlar “çerezlere izin ver” şeklindedir ve bu size mümkün olan en iyi tarama deneyimini vermek içindir. Bu siteye çerez ayarlarını değiştirmeden devam edebilirsiniz veya “Kabul et” seçeneğine tıklayarak izin verebilirsiniz.

Kapat